Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırıların hızlanması, yalnızca bölgesel güvenliği değil Türkiye’nin deniz ticaretini de doğrudan etkileyen yeni bir baskı alanı oluşturdu. 2026 boyunca ticari deniz trafiğini hedef alan saldırıların 300’ü aşması, Rusya-Ukrayna savaşının deniz cephesinde yeni bir eşiğe işaret ederken, İstanbul Boğazı’ndaki gemi hareketlerinde görülen sert düşüş bu baskının artık ölçülebilir bir ekonomik sonuca dönüştüğünü gösteriyor. Ekim ayında Boğaz üzerinden Karadeniz bağlantılı gemi girişlerinin geçen yılın aynı ayına göre yüzde 41 azalması, Türkiye açısından lojistik, navlun ve liman gelirleri tarafında yeni riskleri öne çıkarıyor.
Karadeniz’de saldırılar Hürmüz’ü gölgede bıraktı
Karadeniz’de bu yıl kaydedilen saldırı sayısının 300’ü aşması, bölgeyi küresel deniz taşımacılığı açısından en kırılgan hatlardan biri hâline getirdi. Saldırılarda 30’dan fazla denizcinin hayatını kaybettiği, 20’den fazla kişinin de kayıp olduğu değerlendiriliyor.
Bu tablo, son aylarda enerji piyasalarının odağındaki Hürmüz Boğazı ile karşılaştırıldığında daha da çarpıcı bir görünüm ortaya koyuyor. Hürmüz’de güvenlik riski sürse de Karadeniz’de ticari gemilere yönelik fiilî saldırıların sayısı ve ölümcül sonuçları, savaşın deniz taşımacılığı üzerindeki etkisinin çok daha ağırlaştığını gösteriyor.
İstanbul Boğazı’ndaki düşüş
Karadeniz hattındaki güvenlik bozulması, İstanbul Boğazı’ndaki trafik verilerine de açık biçimde yansıdı. Ekim ayında Boğaz üzerinden Karadeniz bağlantılı gemi girişleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 41 gerilerken, toplam transit geçişlerdeki düşüşün de yüzde 38’e ulaştığı belirtiliyor.
Bu gerileme yalnızca sayı bazlı bir düşüş anlamına gelmiyor. Türkiye için Boğaz trafiğindeki yavaşlama, acentelik hizmetlerinden liman hareketliliğine, yakıt ikmalinden sigorta maliyetlerine kadar uzanan geniş bir ekonomik alanı etkileyebilecek bir baskı yaratıyor. Özellikle Karadeniz’e yük taşıyan armatörlerin daha yüksek savaş primi ve güvenlik maliyetiyle karşı karşıya kalması, taşımacılık zincirindeki kırılganlığı artırıyor.
NATO sınırına yayılan risk yeni güvenlik adımları doğuruyor
Saldırıların yalnızca Ukrayna limanları çevresinde kalmaması ve Romanya ile Bulgaristan açıklarına kadar yayılması, Karadeniz’deki sorunu bölgesel ticaret meselesinin ötesine taşıdı. NATO üyesi ülkelerin kıyılarına yaklaşan saldırılar, Avrupa’da deniz güvenliği altyapısının güçlendirilmesi yönündeki çağrıları hızlandırdı.
Avrupa tarafında Bulgaristan ve Romanya merkezli yeni bir deniz güvenliği koordinasyon mekanizmasının hızlandırılması da bu yüzden gündemde. Amaç, hem ticari gemi hareketlerini daha yakından izlemek hem de Karadeniz’de seyrüsefer güvenliğini yeniden tesis etmek. Ancak güvenlik altyapısı güçlense bile savaşın aktif biçimde sürdüğü bir denklemde risk priminin kısa sürede eski seviyelerine dönmesi beklenmiyor.
Tahıl, enerji ve navlun hattında yeni baskı
Karadeniz’deki saldırıların en kritik ekonomik etkisi, tahıl ve enerji taşımacılığı üzerindeki baskıda görülüyor. Bölge, başta Ukrayna tahılı olmak üzere Orta Doğu ve Afrika’nın gıda tedarik zincirinde önemli bir rol oynarken, artan güvenlik riski sevkiyat sürelerini uzatıyor ve maliyetleri yukarı çekiyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise iki yönlü bir etkiden söz etmek mümkün. Bir yandan Boğaz trafiğindeki düşüş lojistik gelirleri baskılıyor, diğer yandan Karadeniz kaynaklı tedarik zinciri bozulmaları tahıl, yem, enerji ve ara mal taşımacılığında maliyet oynaklığını artırıyor. Bu nedenle Karadeniz’deki güvenlik sorunu artık yalnızca dış haber başlığı değil, Türk denizcilik sektörü ve dış ticareti açısından somut bir ekonomik risk başlığına dönüşmüş durumda.
DENİZ HABER AJANSI
